|
Het lijkt op het eerste gezicht een beetje vreemd om in de
categorie “Plant van de week” aandacht te besteden aan een soort
als ‘Weegbree”. Zo’n plant is toch niets bijzonders? We lopen er
letterlijk maar al te vaak gewoon aan voorbij. Er is echter
genoeg over deze soort te vertellen en “Ruige weegbree” is fraai
om te zien, het hele jaar door. De Oud-Nederlandse benaming ‘weegbree’ is veelzeggend: wat zich langs de wegen breed maakt. De wetenschappelijke naam Plantago sluit hier naadloos bij aan. Het Latijnse woord Planta staat voor voetzool en het werkwoord ago / agere duidt op werken of bewerkstelligen. Plantago betekent dan ook ‘wat met voetafdrukken mee komt’ Alle weegbree-soorten hebben met elkaar gemeen dat hun bladeren een wortelrozet vormen. In vergelijking met soortgenoten blijft het blad van Ruige Weegbree het dichtst tegen de grond gedrukt. Een andere bijzonderheid is het verloop van de hoofdnerven in de bladeren. Deze lopen namelijk parallel aan elkaar. Iets dat bij ‘normale’ nooit voorkomt, alleen bij grassen. In de bladrozet zit het groeipunt verscholen, afgedekt door stevig blad. Deze bescherming zorgt ervoor dat begrazing door vee of betreding door mensen en voertuigen geen blijvende schade veroorzaken. Weegbree valt dan ook in de categorie van zgn. tredplanten. Ze groeien dikwijls midden op druk belopen wandelpaden en langs verdichte wegbermen. In Nederland zijn Brede en Smalle weegbree veel voorkomende soorten; het zijn typische graslandbewoners. Ruige Weegbree treft men nauwelijks meer aan. Deze soort is sinds het midden van de vorige eeuw sterk in aantal achteruitgegaan. Zo ver zelfs, dat het inmiddels een “Rode Lijst’-soort is. In Hortus Arcadië groeit Ruige weegbree op een zonnige en droge plek, langs het wandelpad tussen het moeras en de heidetuin. Gedurende de gehele winterperiode valt het bladrozet duidelijk op. De bladeren lijken grijsgroen maar zijn eigenlijk gewoon donkergroen van kleur. De grijswitte beharing zorgt voor dit kleureffect. Deze beharing vormt overigens een prima bescherming tegen uitdroging. Het werkt als een soort vitrage of ‘luxaflex’ in periode van felle zonneschijn. Overmatige verdamping, gevolgd door verdroging worden hierdoor tegengegaan. Een kenmerkende aanpassing aan extreme groeiomstandigheden. De bloemen van Ruige weegbree verschijnen aan de top van een soort aar. De talloze bloemknoppen zitten in uiterst regelmatige spiralen. Terwijl de bloemen van de ‘normale’ weegbreesoorten nauwelijks opvallen, doet Ruige weegbree dat wel. Althans de meeldraden vallen op: dunne paarsroze draden, voorzien van witte of roze helmknoppen. De bloeiperiode valt vanaf half mei tot eind juni. Hoe onaanzienlijk Weegbree vaak wordt beschouwd, toch heeft de soort al duizenden jaren een grote betekenis op medisch gebied. Jong, vers blad bevat bijvoorbeeld een erg hoog gehalte aan Vitamine C. Een paar blaadjes door de salade verhoogt ieders weerstand extra, vooral direct na de winterperiode. In de Romeinse tijd gebruikte men Weegbree al als geneesmiddel tegen een groot aantal ziekten. Plinius beschrijft deze toepassingen. Nog steeds blijkt weegbree-thee een prima middel bij astma, bronchitis en hardnekkige hoest. Als men per ongeluk jeuk krijgt door brandnetels, dan is deze hinder binnen de kortste keren verdwenen wanneer een weegbreeblad kapot wrijft over zon jeukplek. Dit zelfde geldt voor bijen- en wespensteken. Een bloedende wond of een schaafplek waar een pleister op moet? Doe onder die pleister een stukje weegbreeblad. Het doet wonderen: de wond geneest een stuk sneller! Over wonderen gesproken: in vroegere tijden werd Weegbree ook beschouwd als een toverplant; men zou er de toekomst mee kunnen voorspellen. Hier weet ik echter niet het fijne van … en - met alle respect - áls ik het al wist, zou ik deze wetenschap voorlopig voor me houden. |
|
